پرولاکتین هورمونی است که توسط غده هیپوفیز در مغز ترشح میشود. نقش اصلی این هورمون، تحریک و تنظیم تولید شیر پس از زایمان است، اما پرولاکتین در شرایط غیر از بارداری نیز در بدن زنان و مردان وجود دارد. آزمایش پرولاکتین میزان این هورمون را در خون اندازهگیری میکند و اطلاعات مهمی درباره وضعیت هورمونی بدن ارائه میدهد.
چرا آزمایش پرولاکتین انجام میشود؟
پزشکان از آزمایش پرولاکتین برای بررسی و تشخیص مشکلات مختلفی استفاده میکنند. این آزمایش میتواند علت برخی اختلالات باروری و هورمونی را مشخص کند و به انتخاب روش درمان مناسب کمک نماید.
مهمترین دلایل درخواست آزمایش پرولاکتین عبارتاند از:
چه کسانی باید آزمایش پرولاکتین بدهند؟
آزمایش پرولاکتین معمولاً برای زنانی که دچار نامنظمی قاعدگی یا ناباروری هستند و همچنین مردانی که با کاهش میل جنسی یا اختلال نعوظ مواجهاند، توصیه میشود. علاوه بر این، افرادی که علائم مشکوک به اختلال عملکرد هیپوفیز دارند یا تحت درمانهای هورمونی قرار گرفتهاند، ممکن است نیاز به انجام این آزمایش داشته باشند.
بهترین زمان انجام آزمایش پرولاکتین
زمان انجام آزمایش پرولاکتین اهمیت زیادی دارد، زیرا سطح این هورمون تحت تأثیر خواب، استرس و فعالیت بدنی قرار میگیرد. بهترین زمان برای انجام آزمایش، صبح زود و حدود ۲ تا ۳ ساعت پس از بیدار شدن از خواب است. در زنان، معمولاً این آزمایش در روزهای اولیه سیکل قاعدگی انجام میشود، مگر اینکه پزشک زمان خاصی را تعیین کرده باشد.
آمادگی قبل از آزمایش پرولاکتین
برای افزایش دقت نتیجه آزمایش پرولاکتین، رعایت چند نکته ضروری است. توصیه میشود قبل از آزمایش از انجام فعالیت بدنی شدید و رابطه جنسی خودداری شود. همچنین بهتر است فرد در وضعیت آرام و بدون استرس نمونهگیری شود، زیرا استرس میتواند باعث افزایش موقت سطح پرولاکتین شود. در صورت مصرف داروهای خاص، حتماً پزشک یا آزمایشگاه را در جریان قرار دهید.
تفسیر نتیجه آزمایش پرولاکتین
سطح پرولاکتین در خون با واحد ng/mL اندازهگیری میشود و مقدار طبیعی آن بسته به جنسیت و شرایط فرد متفاوت است. بهطور کلی، سطح پرولاکتین در زنان غیر باردار و مردان باید در محدوده طبیعی مشخصی قرار داشته باشد. افزایش سطح پرولاکتین که به آن هایپرپرولاکتینمی گفته میشود، ممکن است نشاندهنده اختلالات هیپوفیز، مصرف برخی داروها یا شرایطی مانند کمکاری تیروئید باشد.
کاهش سطح پرولاکتین معمولاً اهمیت بالینی زیادی ندارد، اما افزایش آن نیازمند بررسی دقیقتر توسط پزشک متخصص است.
علت بالا بودن پرولاکتین چیست؟
بالا بودن پرولاکتین میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. از جمله شایعترین علل میتوان به استرس، بارداری، شیردهی، مصرف داروهایی مانند داروهای ضدافسردگی و ضدروانپریشی، کمکاری تیروئید و وجود تومورهای خوشخیم هیپوفیز (پرولاکتینوما) اشاره کرد. تشخیص علت دقیق افزایش پرولاکتین تنها با بررسیهای تکمیلی امکانپذیر است.
اقدامات بعد از بالا بودن پرولاکتین
در صورت بالا بودن سطح پرولاکتین، پزشک ممکن است آزمایش را تکرار کند یا بررسیهای بیشتری مانند آزمایش تیروئید، تصویربرداری MRI از هیپوفیز یا شروع درمان دارویی را توصیه نماید. درمان بسته به علت افزایش پرولاکتین متفاوت است و در بسیاری از موارد با دارودرمانی قابل کنترل میباشد.
سوالات متداول درباره آزمایش پرولاکتین
آیا آزمایش پرولاکتین نیاز به ناشتایی دارد؟
معمولاً نیازی به ناشتایی نیست، اما بهتر است طبق دستور پزشک عمل شود.
آیا استرس روی نتیجه آزمایش پرولاکتین تأثیر دارد؟
بله، استرس میتواند باعث افزایش موقت سطح پرولاکتین شود.
آیا بالا بودن پرولاکتین باعث ناباروری میشود؟
در برخی موارد، افزایش پرولاکتین میتواند باعث اختلال در تخمکگذاری یا کاهش هورمونهای جنسی شود و ناباروری ایجاد کند.
جمعبندی
آزمایش پرولاکتین یکی از آزمایشهای کلیدی برای بررسی تعادل هورمونی بدن است که نقش مهمی در تشخیص اختلالات باروری و مشکلات غده هیپوفیز دارد. انجام صحیح آزمایش و تفسیر نتیجه آن توسط پزشک میتواند مسیر درمان را بهدرستی مشخص کند.
برای انجام آزمایش پرولاکتین در آزمایشگاههای معتبر با امکان رزرو آنلاین نوبت، میتوانید از خدمات آزمایشگاهی طبیبیاب استفاده کنید.